🌐 قاعده اقل بهای تمامشده و خالص ارزش فروش
▫️بر اساس استاندارد حسابداری شماره ۸ ایران (موجودی مواد و کالا)، موجودیها در پایان دوره مالی باید به اقل بهای تمامشده و خالص ارزش فروش (Net Realizable Value = NRV) اندازهگیری و در صورتهای مالی گزارش شوند.
▪️خالص ارزش فروش (NRV) چیست؟
خالص ارزش فروش، مبلغی است که انتظار میرود از فروش موجودی به دست آید، پس از کسر:
▫️هزینههای لازم برای تکمیل کالا
▫️هزینههای بازاریابی
هزینههای فروش
▫️هزینههای توزیع و تحویل
▫️سایر مخارج مستقیمی که برای رساندن کالا به مرحله فروش ضروری است.
▪️نحوه اعمال این قاعده در پایان هر دوره مالی:
1️⃣ ابتدا بهای تمامشده موجودیها با یکی از روشهای مجاز محاسبه میشود، مانند:
▫️فایفو (FIFO)
▫️میانگین موزون
▫️شناسایی ویژه (در موارد مجاز)
2️⃣ سپس خالص ارزش فروش همان موجودی تعیین میشود.
3️⃣ در نهایت این دو مبلغ با یکدیگر مقایسه میشوند.
▪️ اگر بهای تمامشده بیشتر از خالص ارزش فروش باشد
⬅️ موجودی باید به مبلغ خالص ارزش فروش در صورتهای مالی منعکس شود.
⬅️ اختلاف بین بهای تمامشده و خالص ارزش فروش به عنوان زیان کاهش ارزش موجودیها شناسایی و در صورت سود و زیان ثبت میشود.
▪️ اگر بهای تمامشده کمتر یا مساوی خالص ارزش فروش باشد
⬅️ موجودیها بدون تعدیل و به بهای تمامشده در صورتهای مالی گزارش میشوند.
▪️ روشهای اجرای قاعده اقل بهای تمامشده و خالص ارزش فروش
1⃣ مقایسه تکتک اقلام
در این روش، بهای تمامشده هر قلم کالا به صورت جداگانه با خالص ارزش فروش همان قلم مقایسه میشود.
▫️مبلغ کمتر، مبنای گزارشگری خواهد بود.
▫️این روش محافظهکارانهترین شیوه ارزیابی است.
2⃣ مقایسه گروهی اقلام مشابه در این روش، کالاهای مشابه یا کالاهایی که ماهیت و کاربرد یکسان دارند، به صورت یک گروه ارزیابی میشوند.
▫️مجموع بهای تمامشده گروه با مجموع خالص ارزش فروش همان گروه مقایسه میشود.
▫️مبلغ کمتر مبنای ثبت خواهد بود.
3⃣ مقایسه کل موجودیها
در این روش، کل بهای تمامشده موجودیها با کل خالص ارزش فروش موجودیها مقایسه میشود.
▫️این روش نسبت به دو روش قبل محافظهکاری کمتری دارد.
✅ نکته مهم استاندارد
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۸ ایران، استفاده از روش مقایسه تکتک اقلام و روش مقایسه گروهی اقلام مشابه مجاز است و به طور معمول مقایسه کل موجودیها به عنوان روش اصلی مورد پذیرش استاندارد نیست.
✅ جمعبندی
هرگاه ارزش اقتصادی موجودیها کاهش یابد، واحد تجاری مجاز نیست موجودی را بیش از مبلغ قابل بازیافت در صورتهای مالی نشان دهد. به همین دلیل، در پایان هر دوره مالی، موجودیها بر اساس اقل بهای تمامشده و خالص ارزش فروش ارزیابی میشوند تا صورتهای مالی تصویری واقعبینانه از وضعیت مالی واحد تجاری ارائه کند.
