" کنترل مواد "
یکی از مهمترین وظایف مدیران در موسسات تولیدی برنامه ریزی و اعمال کنترل صحیح در خصوص استفاده و نگه داری مواد می باشد
مواد جزء دارایی های جاری موسسه طبقه بندی می شود و چون دائما در حال مصرف و جایگزین شدن می باشد به همین دلیل یک دارایی فعال و با گردش سریع به حساب می اید
مواد اولیه :
در موسسات تولیدی به دو دسته تقسیم می شوند
1- مواد مستقیم : به موادی گفته می شود که بخش های اصلی یک کالا را تشکیل می دهد و یا می توان ان را به اسانی به ان کالا ارتباط داد مانند ارد در نانوایی ، نفت خام در پالایشگاه نفت
2- مواد غیر مستقیم : به موادی گفته می شود که در ساخت یک کالا به طور مستیم دخالت ندارد و اگر هم به طور مستقیم در ساخت یک کالا نقشی داشته باشد به علت ناچیز بودن قیمت ان نسبت به مواد مستقیم محاسبه ان به صرفه نیست مانند نخ در دوخت لباس ، چسب در کفاشی ، جوش شیرین در نانوایی
دوایر کنترل کننده مواد یا در موسسات تولیدی که تعداد اقلام مصرفی زیاد میباشد چه دوایری ضرورت پیدا میکند
1- دایره خرید ( دایره تدارکات ) : از مهمترین وظایف این دایره تهیه و تدارک مواد ، خرید ملزومات ، لوازم یدکی مورد نیاز شرکت به عهده این دایره می باشد
" خرید طی تشریفات زیر صورت می گیرد "
الف : دریافت ( وصول ) برگ درخواست مواد
ب : صدور برگ موقت سفارش برای فروشندگان و تقاضای استعلام و قیمت ان
ج : بررسی پیشنهادات و انتخاب مناسبترین ان ها
د : ارسال سفارش یک نسخه از خرید برای فروشنده که بیانگر قرارداد بین طرفین می باشد
2- دایره کنترل کیفیت و بازرسی : وظیفه این دایره ان است که قبل از انکه مواد به خط تولید یا انبار تحویل داده شود از نظر کمی و کیفی مورد ارزیابی قرار گیرد
3- دایره انبار ها : این قسمت که سرمایه شرکت در ان نهفته است می بایست از روش های انبارگردانی مطمئن و صحیح استفاده شود در غیر این صورت موجب ضرر و زیان جبران ناپذیری می شود
وظایف انبار دار :
الف : درخواست خرید مواد و ملزومات و لوازم یدکی به دایره خرید
ب : دریافت مواد و مطابقت ان با مشخصات فنی ان
ج : طبقه بندی کردن و کد گذاری مواد
ه : ارسال مواد از انبار به بخش های مختلف تولید
د : تهیه گزارش مواد کمیاب و نایاب
س : مطابقت مانده کارت واد با موجودی واقعی در انبار
و : حفظ و حراست از مواد در انبار ها
4- دایره حسابداری مواد : یکی دیگر از دوایر کنترل کننده مواد می باشد که وظیفه اش موادی که وارد انبار می شود در کارت انبار ثبت و هم چنین موادی که از خط تولید صادر می شود طبق یک روش متداول ارزیابی و قیمت گذاری می نماید
تذکر : عوامل بهای تمام شده مواد شامل کلیه هزینه هایی است که علاوه برخرید تا رسیدن مواد به انبار صرف می شود و این هزینه ها شامل : هزینه بیمه و هزینه حم و عوارض گمرکی و سود بازرگانی و ..............
" نحوه ثبت مواد خریداری شده :
به یکی از دو صورت زیر در دفاتر ثبت می شود
الف : اگر هنگام ثبت مواد خریداری شده کلیه هزینه های واقعی مربوط به تهیه مواد معلوم و مشخص باشد در چنین حالتی مبلغ هزینه ها را به قیمت مواد اضافه کرده و بر مبنای قیمت تمام شده به صورت زیر ثبت می کنیم
حساب کنترل مواد *******
صندوق / بانک / اسناد پرداختنی / حساب پرداختنی ********
ب : اگر به هنگام ثبت مواد خریداری شده هزینه های واقعی مربوط به خرید تا قبل از انکه به انبار تحویل داده شود مشخص نباشد در چنین حالتی طبق تجربه سال های گذشته یک نرخی را برای هزینه های تهیه و تحصیل مواد براورد کرده که به ان نرخ پیش بینی هزینه های تحصیل گفته می شود . به قیمت خرید اضافه کرده و ان گاه به صورت زیر در دفاتر ثبت می کنیم
حساب کنترل مواد *********
حساب هزینه های پیش بینی تهیه و تحصیل مواد *******
صندوق یا بانک ********
تذکر : پس از انکه هزینه های واقعی مربوط به تهیه مواد مشخص گردید کل هزینه ها را به حساب هزینه تهیه مواد بدهکار کرده و صندوق یا بانک را بستانکار می کنیم و می توان به صورت زیر در دفاتر ثبت نمود
حساب کنترل هزینه تهیه مواد **********
هزینه حمل ****
هزینه گمرک ****
هزینه بیمه ****
هزینه عمراض ****
.
.
.
صندوق / حساب پرداختنی ********
بستن حساب هزینه های پیش بینی تهیه و تحصیل مواد و حساب کنترل هزینه تهیه مواد :
چون هزینه پیش بینی یک هزینه براوردی است و ماهیت بستانکار دارد معادلش بدهکار شده و حساب هزینه تهیه مواد که قبلا مانده بدهکار داشت بستانکار کرده و اختلاف بین دو قلم فوق به حساب تعدیل مواد بدهکار یا بستانکار می گردد
حساب هزینه های پیش بینی تهیه و تحصیل مواد **********
حساب کنترل هزینه تهیه مواد ********
حساب تعدیل هزینه مواد ********
