هزینه یابی پیمانکاری :
نوع خاصی از هزینه یابی سفارش کار است که در پیمانکاری های عمده از قبیل ساخت جاده ، سد ، پل و ......... به کار می رود اصول کلی در هزینه یابی پیمان کاری به کار می رود همان است که در هزینه یابی سفارش کار گفته شده است از انجایی که قسمت اعظم کارهای پیمانی در محل کار انجام می شود اغلب هزینه ها را می توان مستقیما به پیمان های مشخصی ارتباط داد و هزینه های غیر مستقیم را نیز پس از محاسبه پیمان های مختلف سرشکن نمود تا بهای تمام شده هر پیمان به دست اید لذا هزینه یابی پیمان کاری نسبتا ساده و روان می باشد اما در مواردی که پیمان ها بیش از یک دوره مالی ادامه داشته باشند مسئله مهم سرشکن کردن جمع سود انها به دوره های مختلف باید مورد توجه دقیق قرار گیرد به طوری که در هر دوره مالی سهم مناسبی از سود به حساب سود و زیان منتقل گردد .
در بعضی اوقات به علت عدم امکان پیش بینی هزینه ها معمولا مبالغ غیر مقطوع برای ان در قرارداد گنجانده می شود و بعدا که هزینه های قطعی معلوم شد انرا به تفکیک مواد و دستمزد و سربار به جای مبلغ غیر مقطوع قرار می دهند لذا لازم است این قبیل هزینه ها را از مبلغ اساسی پیمان تفکیک نمود تا بتوان در زمان لازم صورتحساب انرا جداگانه به همراه مدارک لازم برای کارفرما ارسال نمود تا کارفرما بتواند صحت هزینه های مطالبه شده را رسیدگی نماید
الف : حسابداری مراحل اجرای طرح و انجام عملیات پیمانکاری :
نکته مهم : با عملیات در دفاتر پیمان کار اشنا می شویم
1- مخارج مقدماتی طرح : مطالعات مقدماتی طرح معمولا به عهده کارفرما می باشد ( کارفرما به تنهایی یا با کمک مهندسان مشاور انجام می دهد ) بنابراین مخارج مقدماتی طرح در دفاتر پیمان کار ثبتی ندارد
2- ارجاع کار به پیمان کار :
الف : خرید اسناد شرکت در مناقصه : پیمانکاران با خرد اسناد شرکت در مناقصه از طریق یکی از بانک های عامل انجام می دهد و ثبت زیر انجام می شود
هزینه شرکت در مناقصه *******
بانک *********
ب : تسلیم ضمانت نامه شرکت در مناقصه :
هزینه شرکت در مناقصه *******
بانک *******
بابت کارمزد صدور ضمانت نامه رکت در مناقصه
ج : ثبت حساب های انتظامی : در مواردی که ضمانت نامه ها صادر می شود حساب های انتظامی هم باید ثبت شود این ثبت ها صرفا جنبه یادداشت داشته و به خودی خود بسته می شوند
حساب انتظامی ضمانت نامه ها ********* این مبلغ مبلغ ضمانت نامه ها می باشد
حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها ******** مبلغ ضمانت نامه * 120% می باشد
طرف حساب انتظامی ضمانت نامه ها **********
طرف حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها ********
3- انعقاد قرارداد با پیمانکار : پس از اتمام مهلت مناقصه کلیه اسناد شرکت در مناقصه به وسیله کارفرما مورد رسیدگی قرار گرفته و پیمانکار مورد نظر با توجه به دو عامل قیمت کمتر و اعتبار پیمانکار را انتخاب می کند و از اینجا به بعد هرگونه هزینه ای که پیمانکار محتمل شود به قیمت تمام شده پیمان منظور می گردد برای این کار شماره ای خاص به پیمان داده می شود و حسابی جداگانه برای این پیمان در دفاتر افتتاح می گردد لازم به تذکر است که انعقاد قرارداد به صورت یادداشت در دفاتر انجام می گیرد و ثبت روزنامه ندارد .
الف : اختصاص شماره ای خاص جهت پیمان و افتتاح حساب در دفاتر به نام پیمان
ب : انتقال هزینه های شرکت در مناقصه به حساب پیمان پس از برنده شدن در مناقصه هزینه های شرکت در مناقصه به پیمان منتقل می شود ( به حساب پیمان بسته می شود )
حساب پیمان شماره *********
هزینه شرکت در مناقصه **********
ج : صدور ضمانت نامه انجام تعهدات : شرکت پیمانکار هنگام امضای پیمان برای تضمین انجام تعهدات ضمانت نامه ای حداقل 5% پیمان از بانک مورد نظر اخذ و به کارفرما تسلیم می کند و بانک هم جهت این کار معمولا درصدی از مبلغ ضمانت نامه را ( معمولا 10% ) به عنوان سپرده نقدی ضمانت نامه از حساب پیمانکار برداشت می کنند و ثبت زیر در دفاتر پیمانکار انجام می گیرد
حساب پیمان شماره ********* ( هزینه کارمزد 5% مبلغ قرارداد )
سپرده نقدی ضمانت نامه ******** ( سپرده نقدی 10% مبلغ ضمانت نامه )
بانک ********
د : ثبت حساب های انتظامی :
حساب انتظامی ضمانت نامه ها ******** ( مبلغ ضمانت نامه 5% مبلغ پیمان )
حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها *******
طرف حساب انتطامی ضمانت نامه ها *********
طرف حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها *******
نکته : 120% * ( سپرده نقدی - مبلغ ضمانت نامه ) = حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها
120% * ( 10% - مبلغ ) = حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها
ه : باطل شده ضمانت نامه شرکت در مناقصه :
طرف حساب انتظامی ضمانت نامه ها ********
طرف حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها *******
حساب انتظامی ضمانت نامه ها *********
حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها ********
و : پیش پرداخت به پیمانکار : کارفرما بعد از امضای قرارداد درصدی از مبلغ اولیه پیمان را به عنوان پیش پرداخت در مقابل ضمانت نامه بانکی به پیمانکار پرداخت می کند ( بانک ها هم برای صدور ضمانت نامه مبلغی را به عنوان کارمزد و نیز 10% مبلغ پیش پرداخت را به عنوان سپرده نقدی از حساب پیمانکار کسر می کنند ) و ثبت های زیر در دفاتر انجام می شود
1- حساب پیمان شماره ************ ( کارمزد )
حساب سپرده نقدی ضمانت نامه ********* ( 10% مبلغ پیش پرداخت )
بانک ***********
2-
حساب انتظامی ضمانت نامه ********
حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ********
طرف حساب انتظامی ضمانت نامه *********
طرف حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها *******
و دریافت مبلغی به عنوان پیش پرداخت از طرف کارفرما :
بانک *********
پیش دریافت پیمان شماره ***********
4- اجرای کار توسط پیمانکار ( شروع عملیات پیمانکاری )
الف : ارتباط دفتر مرکزی با کارگاه ( محل احداث پیمان ) : دفتر مرکزی عموما در تهران یا مرکز استان می باشد بعد از امضای قرارداد بخشی از مخارج اجرای طرح از محل تنخواه گردانی به هر کارگاه اختصاص می یابد پرداخت می گردد وجوه ارسال شده به کارگاه در حساب جداگانه ای در دفتر کل به نام حساب جاری کارگاه نگهداری می شود تنخواه گردان ارسال شده به کارگاه به ترتیب زیر در دفتر روزنامه ثبت می شود
حساب جاری کارگاه - پیمان شماره ***********
بانک ************
ب : مخارج اجرای پیمان ( طرح ) : در یک واحد پیمانکاری هزینه های انجام شده را در یک دسته بندی کلی به سه دسته تقسیم می کنیم
1- هزینه هایی که مستقیما به یک پیمان خاص مربوط می شوند مانند مواد مصالح مصرف شده در پیمان هزینه دستمزد سرپرستان کارگاه و .......
2- هزنینه هایی که بین پیمان ها مشترک بوده و باید بین پیمان ها سرشکن شود مانند هزینه های بیمه ، طراحی خدمات فنی و هزینه های سربار
3- هزینه هایی مه نمی توان انها را به پیمان مشخصی ارتباط داد مانند هزینه های تحقیق و توسعه ، هزینه استهلاک ماشین الات به کار گرفته نشده در پیمان ها
ج : مخارج کارگاه : تمامی هزینه های کارگاه باید متکی به اسناد و مدارک مثبته باشد و با دستورالعمل مرکز پرداخت شود هزینه هایی که کارگاه انجام می دهد از محل تنخواه گردانی است که مرکز در اختیارش قرار داده است هزینه هایی که کارگاه متحمل می شود معمولا به دو بخش اول هزینه های جاری است که به حساب پیمان منتقل می شود و بخش دوم هزینه های سرمایه ای می باشد که باید به حساب دارایی مربوطه منتقل شود و ثبت زیر در دفاتر انجام می شود
حساب پیمان شماره ********* ( هزینه های جاری مثل خرید مواد ، پرداخت دستمزد )
وسایل نقلیه ********* ( هزینه سرمایه ای )
ماشین الات ******** ( هزینه سرمایه ای )
حساب جاری کارگاه - پیمان شماره ***********
د: تنظیم گزارش وضعیت نقدینگی : معمولا در پایان هر ماه رئیس کارگاه گزارشی از وجوه دریافتی از مرکز و مخارج انجام شده در ان ماه را تهیه و به دفتر مرکزی ارسال می کند اطلاعات مندرج در گزارش نقدینگی به ترتیب زیر در دفاتر ثبت می شود
ه : مخارج اجرای طرح توسط مرکز : عمده مخارج اجرای پیمان توسط مرکز پرداخت می شود در بعضی از شرایط که کارگاه مجاز به پرداخت نمی باشد به عهده مرکز می باشد و یا ممکن است امکان تهیه کالایی در محل اجرای طرح وجود نداشته باشد برای این منظور برگ درخواست خرید کالا پس از امضای رئیس کارگاه به دفتر مرکزی ارسال می شود که معمولا دو حالت پیش می اید
حالت اول : کالا در انبار مرکز وجود دارد و برای کارگاه ارسال می شود که ثبت زیر انجام می شود
حساب انبار پیمان شماره ************
حساب انبار مرکزی **********
حالت دوم : کالا در انبار مرکز وجود نداشته باشد که مرکز به رخید ان اقدام و برای کارگاه ارسال می کند
حساب انبار پیمان شماره ************
بانک ***********
و : مواد مصالح پای کار - همان مواد و مصالح محوطه کارگاه می باشد
ز : دستمزد کارگران و سرپرستان کارگاه : معمولا دستمزد و مزایای کارگران و سرپرستان کارگاه از محل تنخواه گردان توسط کارگاه پرداخت می شود و چنانچه کارگاه قادر به پرداخت هزینه های فوق نباشد از طریق مرکز انجام می شود لازم به توضیح است که هزینه های فوق را مرکز پرداخت نماید پس پرداخت به حساب پیمان منظور می کند و ثبت های زیر در دفاتر انجام می گیرد
1- هزینه دستمزد ***********
20% هزینه بیمه اجتماعی سهم کارفرما *********
حق بیمه پرداختنی سهم کارگر 7% ***********
مالیات پرداختنی ***********
حقوق و دستمزد پرداختنی ***********
بابت تنظیم لیست حقوق و دستمزد
2- حساب پیمان شماره ***********
هزینه دستمزد ***********
بیمه اجتماعی سهم کارفرما ***********
بابت منظور نمودن حقوق کارگران و سرپرستان کارگاه به حساب پیمان شماره ...........
3-
مالیات پرداختنی ************
حق بیمه پرداختنی ( سهم کارگر ) ***********
بانک **********
بابت پرداخت مالیات و حق بیمه
ح : استهلاک اموال - ماشین الات و تجهیزات به کارگرفته شده در پیمان : به دو روش امکانپذیر است
روش اول : استهلاک اموال و ماشین الات و تجهیزات به کارگرفته شده در پیمان براساس یکی از روش های حسابداری ( مستقیم - مجموع سنوات - مانده نزولی ) محاسبه نموده و به حساب پیمان منتقل می نمائیم و ثبت زیر انجام می شود
حساب پیمان شماره ***********
استهلاک انباشته ماشین الات ************
روش دوم : ابتدا ارزش ماشین الات را در ابتدای دوره مالی به حساب پیمان منتقل می نماییم
حساب پیمان شماره ***********
اموال ماشین الات و تجهیزات **********
انتقال مانده اموال و ماشین الات و تجهیزات به بدهکار حساب پیمان
سپس در پایان دوره مالی بهای ارزیابی اموال و ماشین الات و تجهیزات را به حساب پیمان بستانکار می کنیم یعنی :
اموال و ماشین الات تجهیزات **********
حساب پیمان شماره ************
انتقال بهای ارزیابی اموال ماشین الات و تجهیزات به بستانکار حساب پیمان
ما به التفاوت دو ثبت فوق همان استهلاک اموال و ماشین الات و تجهیزات در طول دوره مالی خواهد بود
ط : مخارج کارگاه : برای بار دیگر تاکید می گردد که مخارج کارگاه از طریق تنخواه گردان پرداخت می شود ممکن است بخشی از مخارج کارگاه از طریق انبار کارگاه انجام گیرد و ثبت های زیر انجام می گیرد
ط-1- پرداخت مخارج کارگاه از طریق تنخواه :
حساب پیمان شماره ***********
حساب جاری کارگاه - پیمان شماره ************
ط-2-انجام مخارج کارگاه از انبار کارگاه :
حساب پیمان شماره **********
حساب انبار کارگاه پیمان شماره *************
ی : ارسال مواد و مصالح از انبار پیمان به انبار مرکز و نیز ارسال تنخواه گردان اضافی در پایان کار به حساب مرکز :
ی-1- برگشت مواد و مصالح از انبار کارگاه با انبار مرکز :
حساب انبار مرکزی **********
حساب انبار کارگاه - پیمان شماره **********
ی-2- تصفیه حساب تنخواه گردان - ( برگشت تنخواه گردان )
بانک ***********
حساب جاری کارگاه - پیمان شماره **********
ک : هزینه های سربار پیمان : به دو دسته کلی تقسیم می شوند
دسته اول : هزینه های سربار مرتبط با پیمان ( هزینه مشترک بین پیمان ها ) : که براساس مبنای مناسب بین پیمان ها سرشکن می گردد و ثبت زیر انجام می شود
حساب پیمان شماره *************
حساب پیمان شماره ************
هزینه های مشترک بین پیمان ها ************
دسته دوم : هزینه های غیر مرتبط با پیمان ها که قابل تقسیم بین پیمان ها نیستند و جزء مخارج پیمان به حساب نمی ایند و باید به حساب سودو زیان موسسه در پایان دوره مالی منتقل شوند
ل : تنظیم صورت وضعیت : معمولا کارهای پیمانکاری به دو روش کلی اجرا می شوند
الف : روش درصدی از پیشرفت کار ( معمولا در پیمان هایی که بیش از دو سال به طول می انجامد )
ب : روش کار تکمیل شده ( معمولا در پیمان هایی که کمتر از دو سال طول می کشد )
شناخت درآمد نیز طبق دو روش فوق انجام می گیرد در روش کار تکمیل شده شناخت درآمد هنگامی صورت می گیرد که کل قرارداد یا بخش عمده ای از ان تکمیل گردد و فقط کارهای جزء ای باقی مانده باشد
اما در روش درصدی پیشرفت کار شناخت درآمد متناسب با مرحله ی پیشرفت کار صورت می گیرد ( مثلا 20% به 20% ) لذا صورت وضعیت هایی در هر مرحله از پیشرفت کار تنظیم و گواهی و تایید شده و به عنوان درآمد تلقی و در دفاتر ثبت می گردد
کارفرما - شرکت دولتی ************
ارزش کار گواهی شده ( درآمد )- پیمان شماره *********
م : دریافت وجه صورت وضعیت : کارفرما پس از رسیدگی و تصحیح احتمالی و کسر کسورات مبلغ قابل پرداخت را با تنظیم سندی از طریق چک به پیمانکار پرداخت می نماید
5 - خاتمه کار - اتمام عملیات پیمان : در پیمان هایی که کارفرما بخش عمومی ( دولت ) است اگر 97 % عملیات پیمان انجام شده باشد پیمانکار می تواند از طریق دستگاه نظارت تقاضای تحویل موقت کند در این صورت جلسه ای بین کارفرما و پیمانکار و دستگاه نظارت تشکیل و صورت جلسه ای تنظیم و امضاء می شود و ثبت زیر انجام می گیرد
کارفرما - شرکت دولتی *********
ازرش کارگواهی شده - پیمان شماره **********
ثبت اخرین صورت وضعیت تنظیم شده
الف : ابطال ضمانت نامه انجام تعهدات : بعد از اتمام پیمان و تقاضای تحویل موقت ضمانت نامه های انجام تعهدات و همچنین ضمانت نامه پیش پرداخت به خودی خود باطل می شوند و ثبت های انتظامی بسته می شوند یعنی :
طرف حساب انتظامی ضمانت نامه ها **********
طرف حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها *********
حساب انتظامی ضمانت نامه ها ************
حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها **********
ابطال ضمانت نامه انجام تعهدات
ب : ابطال ضمانت نامه پیش پرداخت :
طرف حساب انتظامی ضمانت نامه ها **********
طرف حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها *********
حساب انتظامی ضمانت نامه ها ***********
حساب انتظامی وثیقه ضمانت نامه ها ********
ج : هزینه های بعد از تحویل موقت ( دوره تضمین ) : در دروه تضمین یعنی بین تحویل موقت و تحویل دایم چنانچه انجام هزینه هایی در پیمان ضروری باشد به عهده پیمانکار می باشد و ثبت زیر انجام می گیرد
حساب پیمان شماره ***********
صندوق / بانک **********
د : تحویل دائم : بعد از پایان دوره تحویل موقت ( پایان دوره تضمین )دستگاه نظارت به کمک نماینده پیمانکار به اندازه گیری کارها و تهیه صورت وضعیت قطعی اقدام می کنند و نصف سپرده حسن انجام کار پرداخت می شود
بانک ***********
سپرده حسن انجام کار *********
بنا به تقاضای پیمانکار اعضای کمیسیون تحویل قطعی از کل کار بازدید می نمایند و چنانچه عیب و نقصی که ناشی از عمل پیمانکار باشد مشاهده نشود تحویل قطعی کار انجام خواهد گرفت و نصف دیگر سپرده حسن انجام کار نیز به پیمانکار پرداخت می شود یعنی :
بانک *********
سپرده حسن انجام کار *********
بابت دریافت نصف دیگر سپرده حسن انجام کار و تسویه حساب ها ( تحویل قطعی کار به کارفرما )
ب : محاسبه سود و زیان پیمان ها :
ب-1 - محاسبه سود و زیان پیمان های تکمیل شده : در خصوص پیمان های تکمیل شده کافی است اولا حساب پیمان را در دفاتر کل تنظیم نمائیم و قیمت تمام شده را محاسبه کنیم و ما به التفاوت قیمت تمام شده پیمان و درآمد پیمان ( ارزش کار گواهی شده ) همانا سود و زیان پیمان می باشد که به شرح ذیل در دفاتر ثبت می شود
ب : محاسبه سود و زیان پیمان های ناتمام : این کار دو دو مرحله انجام می گیرد در مرحله اول ( ابتدا ) سود و زیان ظاهری را محاسبه و در مرحله دیگر سود و زیان تعدیل شده را محاسبه می کنیم طبق دو روش زیر
روش اول : محاسبه سود و زیان پیمان های نا تمام براساس مخارج واقعی :
روش دوم : محاسبه سود و زیان پیمان های ناتمام براساس مخارج برآوردی : چنانچه برآورد معقولی از مخارج لازم جهت تکمیل پیمان امکانپذیر باشد برای تعیین مبلغ سودی که باید در هر دوره مالی شناسایی و در صورت های مالی منعکس شود از فرمول های زیر استفاده می کنیم
