روش های ارزیابی محاسبه بهای تمام شده مواد موجود در انبار عبارتند از :
1 - روش اولین صادره از اولین وارده FIFO
2 - روش اولین صادره از اخرین وارده LIFO
3 - روش نرخ متسط سیار یا نرخ میانگین
" روش اولین صادره از اولین وارده fifo "
در این روش فرض بر این است که مواد به همان ترتیبی که وارد انبار می گردد می بایست به همان صورت به خط تولید صادر شود یعنی اگر ما سه مرحله خرید داشته باشیم ابتدا مرحله اول و سپس مرحله دوم و به همین ترتیب و تا زمانی که مراحل اولیه خرید به اتمام نرسیده باشد حق صادر کردن مراحل بعدی را نخواهیم داشت
نکته : در روش fifo موادی که از انبار باقی می ماند معمولا از خرید های پایان دوره می باشد زیرا هنوز نوبت صدور ان ها نشده است و موادی که با این نرخ در تزار نامه منعکس میشود به قیمت بازار نزدیک می باشد
نکته : قیمت تمام شده مواد مصرفی به روش fifo با نرخ های روز مغایر است بنابراین قیمت تمام شده اش نزدک به قیمت بازار نیست
نکته : از روش fifo زمانی استفاده می شود که نوسان قیمت در بازار متعادل باشد
تذکر : برای محاسبه روش fifo ابتدا مقدار واردهبا مقدار موجودی و مبلغ وارده با مبلغ موجودی جمع و همچنین به هنگام صادر کردن مواد به خط تولید از روی مقدار موجودی کل مقدار صادره و از روی مبلغ موجودی کل مبلغ صادره کسر میگردد
تذکر : چنانچه برگشت به فروشنده داشته باشیم بدون توجه به تاریخ برگشتی طبق روش ( بر اساس نوبت ) عمل می کنیم و در پایان اصلاحات لازم برای برگشتی به فروشنده انجام می دهیم
تذکر : برای نوشتن مواد برگشتی به فروشنده بهتر است در ستون وارده با علامت پرانتز نوشته شود و هم چنین برای برگشتی به انبار در ستون صادره با علامت پرانتز نوشته شود
تذکر : برگشتی به انبار از خط تولید از هر تاریخی که باشد با همان نزخ برگشت داده می شود
" روش اولین صادره از اخرین وارده LIFO "
در این روش فرض بر ان است موادی که وارد انبار می شود برای صدور حق تقدم خواهد داشت و صدور از اخرین مواد تا زمانی ادامه پیدا می کند که مواد جدیدی وارد انبار نشده باشد این روش نیز بر مبنای اصل بهای تمام شده ارزیابی می شود
تذکر : از مزایای روش اولین صادره از اخرین وارده LIFO این است که مواد همیشه دارای نزدیکترین نرخ به قیمت بازار خواهد بود زیرا صدور تولید از اخرین خرید ها می باشد
تذکر : چون مواد از اخرین خرید ها به خط تولید صادر می شود لذا انچه که در انبار باقی می ماند از موجودی ها اول دوره می باشد
تذکر : برگشتی به فروشنده همانند روش FIFO در قسمت وارده با علامت پرانتز و برگشتی به انبار در قسمت صادره با علامت پرانتز نوشته می شود در ضمن به هنگام صدور مجدد برگشتی به انبار نسبت به بقیه اولیت خواهد داشت و ثبت های ن هیچ تفاوتی با روش FIFO نخواهد داشت
" روش میانگین "
در این روش اصول کار بر این فرض است که مقدار مواد وارده با مقدار موجودی جمع و مبلغ وارده با مبلغ موجودی جمع می گردد و در نهایت مبلغ کل موجودی بر مقدار کل موجودی تقسیم می گردد و نزخ میانگین به دست می اید
نرخ میانگین = مبلغ کل موجودی / مقدار کل موجودی
در این روش برای هر خرید که در موسسه صورت می گیرد یک نرخ میانگین به دست می اید بنابراین در روش میانگین موادی که به تولید صادر می شود معمولا از اخرین و جدیدترین نرخ می باشد
تذکر: از روش میانگین زمانی استفاده می شود که بازار از نظر قیمت مواد دارای نوسان شدید باشد و همچنین از مزایای این روش استفاده اسان ان می باشد
تذکر : برگشتی به فروشنده با علامت پرانتز در ستون وارده طبق نوبت ( روش ) و برگشتی به انبار با علامت پرانتز در قسمت صادره نوشته می شود و برگشتی به انبار با هر نزخی که صادر شده با همان نرخ هم برگشت داده می شود
